Αν διαβάσετε την πιο δημοφιλή -και ιδιαίτερα διασκεδαστική- κριτική αυτού του βιβλίου στο Goodreads (από κάποιον J.G. Keely), θα διαπιστώσετε ότι το θάβει αντιμετωπίζοντάς το σαν ένα έργο εθνικιστικής, αντισοσιαλιστικής/αντικολεκτιβιστικής προπαγάνδας, γεμάτο διδακτισμό και με ελάχιστες λογοτεχνικές αρετές.
Πράγματι, αν αντιληφθούμε τον κόσμο που πλάθει η συγγραφέας σαν μια εξελιγμένη κομμουνιστική κολεκτίβα, θα καταλήξουμε μάλλον σε ένα παρόμοιο συμπέρασμα: μια κοινότητα που εδώ και πολλές γενιές ζει μαζί και μοιράζεται αγαθά, υπηρεσίες, παιδιά κτλ. μέσα από έναν φαινομενικά καλοκάγαθο κεντρικό σχεδιασμό που όμως περιλαμβάνει -συγκεκαλυμμένα- πολλές απαγορεύσεις, σκοτεινά σημεία, αλλά και κάποια «μαγικά» στοιχεία, αφού οι άνθρωποι έχουν «χάσει» ικανότητες που θεωρούμε αυτονόητες για κάθε ανθρώπινο ον.
Από την άλλη μεριά, ο κόσμος αυτής της -πολύ επιτυχημένης στις ΗΠΑ- νουβέλας για παιδιά και εφήβους θυμίζει ταυτόχρονα κάποιες θρησκευτικές και παραθρησκευτικές κοινότητες που ζουν με παρόμοιο τρόπο και δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην καταστολή των συναισθημάτων και των παθών, στην ελεγχόμενη αναπαραγωγή, στην απαξίωση των βιβλίων και της τέχνης. Για να πω την αλήθεια, διαβάζοντάς τη σήμερα, περισσότερο αυτές τις κοινωνίες έφερνα στο νου μου, παρά τις «πολιτικές» κομμούνες.
Σε κάθε περίπτωση, το βιβλίο άλλες φορές φαίνεται να παίρνει θέση υπέρ μιας πιο ατομικιστικής θεώρησης του κόσμου, στην οποία εξαίρεται η ποικιλομορφία και δυνατότητα «επιλογής», και άλλες φορές επιχειρεί να δικαιολογήσει την επιλογή των ανθρώπων να φτιάξουν μια σκληρή και μουντή, αλλά δίκαιη και αλληλοϋποστηρικτική κοινωνία.
Κατά τα άλλα, είναι μια ευκολοδιάβαστη ιστορία ενηλικίωσης, στην οποία όμως συναντούμε αρκετές υπεραπλουστεύσεις, οι χαρακτήρες δεν είναι και πολύ πιστευτοί (τι το ιδιαίτερο έχει ο νεαρός κεντρικός χαρακτήρας και σκέφτεται διαφορετικά από όλους τους άλλους; ), ενώ και η χρήση των υπερφυσικών στοιχείων ξενίζει κάπως, αφού βρίσκεται μεταξύ της αλληγορίας και της κυριολεξίας. Αυτό όμως που μου φάνηκε η μεγαλύτερη απογοήτευση του βιβλίου ήταν το τέλος του, το οποίο, παρότι ιδιαίτερα ασαφές, ηταν υπερβολικά υπερβατικό και σχεδόν ιδεαλιστικό. Πάντως και μόνο για τον κόσμο που πλάθει και τα ερωτήματα που θέτει, αξίζει να το διαβάσετε, έστω με κριτική διάθεση.